W minionym tygodniu, 21 maja 2026 r., Senat przyjął bez poprawek zmiany do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jest to kolejna nowelizacja tej ustawy uchwalona po reformie zagospodarowania przestrzennego z 2023 r. Najistotniejsze zmiany wprowadzane obecną nowelizacją to:

Wydłużenie terminów i plany ogólne

Reforma planowania przestrzennego z 2023 r. wprowadziła plany ogólne gmin jako nowe akty prawa miejscowego, które mają zastąpić dotychczasowe studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Nowelizacja modyfikuje kalendarz tych zmian – termin utraty mocy dotychczasowych studiów uwarunkowań ma zostać przesunięty z 30 czerwca 2026 r. na 31 sierpnia 2026 r. Wydłużenie to pozwala na dłuższe korzystanie z dotychczasowych studiów jako dokumentów odniesienia w okresie przejściowym.

Zmiany dotyczące decyzji o warunkach zabudowy

Z perspektywy inwestorów najdalej idące zmiany dotyczą procedury wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Decyzja o warunkach zabudowy będzie mogła zostać wydana wyłącznie wnioskodawcy, który wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane na terenie objętym wnioskiem. Inwestor będzie zobowiązany – pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego zeznania – dołączyć do wniosku stosowne oświadczenie o posiadanym prawie. Natomiast nowe przepisy wprost będą wskazywać, że w odniesieniu do tego samego terenu nadal będzie można wydać więcej niż jedną decyzję o warunkach zabudowy.

Zmiany dotyczące Zintegrowanego Planu Inwestycyjnego

Projekt doprecyzowuje również mechanizm Zintegrowanego Planu Inwestycyjnego (ZPI), uelastyczniając jego stosowanie. Zmianie ma ulec także definicja „inwestycji uzupełniającej”, która swoim zakresem będzie obejmować inwestycje służące wykonywaniu zadań własnych gminy, co nie wymaga bezpośredniego związku z główną inwestycją. Natomiast w odniesieniu do budowy, zmiany sposobu użytkowania lub przebudowy obiektów budowlanych przeznaczonych na działalność handlową lub usługową, będą one mogły stanowić inwestycję uzupełniającą, o ile będą one służyć obsłudze inwestycji głównej.

Nowelizacja ma wprowadzić także zmianę, według której ZPI musi obejmować „co najmniej” obszar inwestycji głównej i uzupełniającej, ale może też objąć inne tereny, jeśli wymaga tego ład przestrzenny. Natomiast jeżeli inwestycję uzupełniającą będzie można zrealizować na podstawie już obowiązującego planu miejscowego, nie będzie obowiązku włączania jej obszaru do ZPI.

Rada gminy ma otrzymać uprawnienie do nałożenia na inwestorów obowiązku dołączenia do wniosku koncepcji urbanistyczno-architektonicznej. Koncepcja ta ma uzasadniać rozwiązania funkcjonalno-przestrzenne i zawierać m.in. wizualizację przystępną dla osób bez wiedzy specjalistycznej.

Nie mniej istotną zmianą ma być możliwość wycofania przez radę gminy zgody na przystąpienie do sporządzenia ZPI w dowolnym momencie przed zawarciem umowy urbanistycznej, co automatycznie kończy postępowanie w przedmiocie uchwalenia ZPI.

Stopniowa cyfryzacja i zmiany w zakresie Rejestru Urbanistycznego

Nowelizacja zmienia wprowadzanie cyfrowych narzędzi planistycznych stanowiąc, że wnioski i rezygnacje w zakresie informacji udostępnianych w Rejestrze Urbanistycznym będą musiały być składane poprzez system teleinformatyczny. Ponadto, do Rejestru Urbanistycznego mają trafiać także ogłoszenia o przystąpieniu do sporządzania aktu planowania przestrzennego oraz o rozpoczęciu konsultacji społecznych. Nowelizacja ma także dać więcej czasu organom na udostępnienie zbiorów danych w Rejestrze Urbanistycznym – z 30 września 2026 r. do 30 listopada 2026 r. Natomiast budowa kompletnej bazy danych przestrzennych ma potrwać aż do 31 grudnia 2032 r.

Wejście w życie tej nowelizacji zależy od Prezydenta RP, ponieważ ustawa oczekuje na jego podpis.