Wprowadzenie do projektu EJ1 i ram prawnych dla dostawców i podwykonawców

Polska stoi u progu realizacji jednej z największych inwestycji infrastrukturalnych w swojej historii. Pierwsza polska elektrownia jądrowa, o mocy elektrycznej do 3750 MWe i koszcie prawie 200 mld zł, ma powstać na Pomorzu (gmina Choczewo), a jej budowę i eksploatację powierzono spółce Polskie Elektrownie Jądrowe sp. z o.o. — PEJ.

31 marca 2026 r. PEJ złożyła wniosek do Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki (PAA) o zezwolenie na budowę elektrowni. Rozpoczęcie właściwych prac budowlanych przewidziano na 2028 r. Pierwszy blok jądrowy ma ruszyć w 2036 r., drugi w roku 2037, a trzeci — w 2038 r. To bardzo ambitny harmonogram.

Harmonogram budowy elektrowni jądrowej musi być ściśle skoordynowany z harmonogramem realizacji infrastruktury towarzyszącej — dróg, linii kolejowych i energetycznych oraz nabrzeży przeładunkowych dla ciężkich urządzeń. Kluczowe pozostaje precyzyjne określenie warunków handlowych umowy, zakresu i wymagań technicznych oraz praw i obowiązków każdego z partnerów inwestycji, a co ważniejsze — ich odpowiedzialności.

Kto może ubiegać się o kontrakt?

Transformacja energetyczna to nie tylko nowe moce, ale nowe kompetencje, które polscy przedsiębiorcy dopiero nabywają, a także odpowiedzialność za bezpieczeństwo państwa. Kluczowe jest uzyskanie odpowiednich certyfikatów (standard NQA-1 – ASME Nuclear Quality Assurance-1) przez firmy starające się o kontrakty w tym zakresie. Elektrownia jądrowa to nie tylko reaktor — to również część konwencjonalna, czyli turbina parowa wraz z generatorem oraz inne urządzenia pomocnicze. Dlatego nie wszystkie prace będą wymagały spełnienia standardu NQA-1.

Projekt tej skali nieuchronnie angażuje rozbudowaną sieć generalnych wykonawców, podwykonawców, dostawców systemów, komponentów i usług — zarówno krajowych, jak i zagranicznych. Dla każdego uczestnika tego łańcucha dostaw zrozumienie ram prawnych odpowiedzialności jest warunkiem sine qua non wejścia na rynek.

Dwa filary prawne projektu

Odpowiedzialność za podwykonawców i dostawców w sektorze jądrowym regulują przede wszystkim dwa akty prawne:

1. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo atomowe oraz
2. Ustawa z dnia 29 czerwca 2011 r. o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących (dalej: „specustawa jądrowa").

Oba akty tworzą komplementarny, wielowarstwowy system odpowiedzialności, który radykalnie odbiega od modeli znanych z inwestycji infrastrukturalnych w tradycyjnych sektorach.

Co to oznacza w praktyce? Przedsiębiorca, który dotychczas funkcjonował w branży budowlanej, energetycznej lub przemysłu ciężkiego, wchodząc do projektu jądrowego, wkracza na zupełnie nowe terytorium prawne. Przepisy są rygorystyczne, nadzór regulacyjny — bezprecedensowy, a konsekwencje uchybień — daleko poważniejsze niż w jakimkolwiek innym sektorze.

***

W kolejnych artykułach tej serii wyjaśniamy, jak działa system odpowiedzialności, jakie konkretne wymogi ciążą na dostawcach i podwykonawcach, jakie sankcje grożą za naruszenia — i jak się do tego projektu skutecznie przygotować.

***

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Wszelkie decyzje biznesowe i prawne w zakresie uczestnictwa w projektach jądrowych powinny być poprzedzone uzyskaniem specjalistycznej opinii prawnej uwzględniającej indywidualną sytuację podmiotu.

Kancelaria pozostaje do Państwa dyspozycji w zakresie doradztwa prawnego dotyczącego uczestnictwa w projekcie elektrowni jądrowej w Polsce — zarówno na etapie analizy możliwości wejścia do łańcucha dostaw, jak i negocjacji i przygotowania umów z inwestorem, generalnym wykonawcą lub dalszymi podwykonawcami.