1. Nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy

Z dniem 8 lipca br. weszła w życie długo wyczekiwana zmiana ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Wprowadzone przepisy mają zwiększyć skuteczność działań Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie kontroli prawidłowości zatrudnienia. Głównym założeniem nowych przepisów jest ograniczenie sytuacji, w których umowy cywilnoprawne są wykorzystywane zamiast umów o pracę, mimo że sposób wykonywania obowiązków wskazuje na istnienie stosunku pracy. PIP m.in. zyskała możliwość potwierdzania istnienia stosunku pracy w przypadkach, gdy praca wykonywana przez pracownika formalnie zatrudnionego na umowie cywilnoprawnej, ma cechy charakterystyczne dla stosunku pracy, m.in. osobisty charakter świadczenia pracy, podporządkowanie pracownika względem pracodawcy.

2. Kontrola następcza ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy

Choć ustawa o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy weszła w życie i obowiązuje, Prezydent skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją wybranych przepisów nowelizacji. Zastrzeżenia dotyczą przede wszystkim regulacji umożliwiających Państwowej Inspekcji Pracy przekształcanie umów cywilnoprawnych w umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnej oraz podwyższenia wysokości grzywien za wykroczenia przeciwko prawom pracowników. W ocenie Prezydenta część tych rozwiązań może naruszać konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego przesądzi o dalszych losach zaskarżonych przepisów. W zależności od treści wyroku mogą one zostać utrzymane w mocy, częściowo lub całkowicie wyeliminowane z porządku prawnego i wymagać ponownej interwencji ustawodawcy.

3. Zmiana ustawy o związkach zawodowych oraz ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy przygotowany przez Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, którego celem jest uproszczenie zasad komunikacji w miejscu pracy. Nowe przepisy umożliwią pracodawcom, związkom zawodowym oraz radom pracowników przekazywanie określonych informacji nie tylko w formie papierowej, ale również w formie elektronicznej lub dokumentowej, np. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Związki zawodowe będą mogły w takiej formie składać wnioski i otrzymywać informacje m.in. dotyczące planowanego przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę oraz danych związanych z kadrą kierowniczą. Wprowadzenie bardziej elastycznych form komunikacji ma ograniczyć formalności, usprawnić przepływ informacji i zmniejszyć obciążenia administracyjne. Nowe regulacje zaczną obowiązywać po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

4. Wnioski o zasiłki możliwe w wersji elektronicznej

Dnia 1 lipca br. weszły w życie zmiany upraszczające przekazywanie dokumentacji niezbędnej do ustalenia prawa do zasiłków z ubezpieczeń społecznych. To, w jaki sposób należy złożyć dokumenty, zależy od tego, czy świadczenie wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), czy pracodawca pełniący funkcję płatnika składek. W przypadku gdy pracodawca jest płatnikiem, osoba ubezpieczona składa wniosek bezpośrednio do niego, w formie papierowej lub elektronicznej, np. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Natomiast w przypadku świadczeń wypłacanych przez ZUS wniosek można złożyć w formie papierowej albo elektronicznie przez PUE/eZUS lub na adres do doręczeń elektronicznych, z wymaganym podpisem.

5. Nowe przepisy dotyczące pracy w upalne dni

Dnia 10 lipca w Dzienniku Ustaw opublikowano zmianę rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca 2026 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Choć nowe przepisy wejdą w życie dopiero 11 stycznia 2027 r., warto już teraz wiedzieć, jakie zmiany czekają pracodawców. Po przekroczeniu określonych progów temperatury będą oni zobowiązani do zastosowania rozwiązań technicznych lub organizacyjnych, które ograniczą wpływ upału na pracowników. Obowiązek ten powstanie przy temperaturze 25°C (prace ciężkie w pomieszczeniach i praca na otwartej przestrzeni) oraz 28°C (pozostałe prace w pomieszczeniach). Jeżeli temperatura wzrośnie do 35°C w pomieszczeniu (niezależnie od rodzaju wykonywanej pracy) lub 32°C na zewnątrz (podczas prac ciężkich), pracę będzie należało wstrzymać, chyba że nie pozwolą na to względy technologiczne. Przepisy przewidują również wyjątki dla wybranych grup zawodowych oraz sytuacji, gdy praca w wysokich temperaturach wynika z procesu technologicznego i temperatura nie może zostać obniżona.

6. Ustawa antymobbingowa

Nowelizacja Kodeksu pracy dotycząca przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji jest na końcowym etapie prac legislacyjnych. Po przyjęciu ustawy przez Senat 8 lipca 2026 r. czeka ona już tylko na podpis Prezydenta i publikację w Dzienniku Ustaw. Nowe przepisy zaczną obowiązywać po 3 miesiącach od ogłoszenia, a pracodawcy otrzymają dodatkowy czas na dostosowanie swoich procedur. Zmiany wprowadzają szerszą ochronę pracowników, uproszczoną definicję mobbingu oraz większe obowiązki pracodawców w zakresie zapobiegania takim zjawiskom.

Przygotowały: r.pr. Dorota Dąbrowska-Kobus, apl. radc. Karolina Śledź