1. Reforma Państwowej Inspekcji Pracy o krok od wejścia w życie

Projekt nowelizacji ustawy o PIP czeka już tylko na podpis prezydenta. Reforma zakłada, że PIP zyska prawo do administracyjnego przekształcania fikcyjnych umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę wszędzie tam, gdzie faktycznie istnieje stosunek pracy. Ma to wzmocnić ochronę osób zatrudnionych. Pracodawca będzie mógł zaskarżyć decyzję do sądu pracy, a sprawy mają być rozpatrywane szybciej. Nowelizacja przewiduje także m.in. wyższe kary, kontrole zdalne, lepszą wymianę danych między ZUS, PIP i KAS, oraz działania prewencyjne, w tym nakaz usunięcia naruszeń już w trakcie kontroli, a także możliwość uzyskania interpretacji indywidualnej co do wiążącego strony stosunku prawnego od Głównego Inspektora Pracy.

2. Wygaszenie specustawy ukraińskiej

Z początkiem marca br. weszła w życie ustawa z 23 stycznia 2026 r., wygaszająca część rozwiązań ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Ochrona czasowa została przedłużona do 4 marca 2027 r. Beneficjenci mogą pracować bez zezwolenia, pod warunkiem zgłoszenia zatrudnienia do urzędu pracy w ciągu 7 dni. Każda zmiana warunków pracy wymaga ponownego zgłoszenia, a jego brak grozi grzywną. Uproszczone zasady zatrudnienia obejmują także część obywateli Ukrainy przebywających legalnie na innych podstawach prawnych (np. wizowych) – do 4 marca 2029 r. Dotychczasowe powiadomienia złożone przed 5 marca 2026 r. pozostają ważne.

3. System eUmów zostanie ulepszony

Rada Ministrów przyjęła w ostatnim czasie przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej projekt nowelizacji ustawy o systemie eUmów. System, uruchomiony 7 stycznia br., umożliwia m.in. elektroniczne zawieranie, zmianę i rozwiązywanie umów o pracę, umów zlecenia, umów o świadczenie usług oraz umów uaktywniających. Po zmianach platforma będzie dostępna dla wszystkich pracodawców, obejmie nowe rodzaje umów oraz umożliwi obsługę umów zawartych poza systemem. Ułatwione zostanie także rozliczanie należności publicznoprawnych, przesyłanie dokumentów do ZUS oraz automatyczne przekazywanie kopii umowy przy zatrudnieniu cudzoziemców. Nowe funkcje mają zostać wdrożone do 2029 r., a korzystanie z systemu pozostanie bezpłatne.

4. Nowe kwoty odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy lub choroby zawodowej

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, obwieszczeniem z dnia 10 marca 2026 r., ogłosiła nowe wysokości jednorazowych odszkodowań za wypadki przy pracy oraz choroby zawodowe. Zmiany, które nadchodzą to m.in. wzrost kwoty odszkodowania za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu – z 1636 zł do 1781 zł – oraz podwyższenie jednorazowego świadczenia przysługującego w przypadku orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji o 2526 zł w stosunku do dotychczasowej kwoty. Zmiany wejdą w życie 1 kwietnia 2026 r. i pozostaną aktualne do końca marca 2027 r.

5. Zmiana procedury kontroli zwolnień lekarskich

Z początkiem roku prezydent podpisał ustawę, wprowadzającą zmiany w zakresie zwolnień lekarskich, ich kontroli oraz orzecznictwa w ZUS. Od 13 kwietnia ubezpieczeni tracą prawo do zasiłku chorobowego, jeśli wykonują pracę zarobkową lub podejmują działania niezgodne z celem zwolnienia, utrudniające leczenie lub rekonwalescencję. Kontrole nadal mogą prowadzić płatnicy składek oraz ZUS; obejmują one zarówno zwolnienia chorobowe, jak i opiekuńcze, także po ustaniu ubezpieczenia. Nowością jest możliwość weryfikacji tożsamości, wstępu do miejsca kontroli oraz pozyskiwania informacji od pracownika, płatnika i lekarza. Zmiany te zwiększają przejrzystość i jasno określają zasady kontroli.

6. Projekt nowych przepisów antymobbingowych już w Sejmie

Prace nad zmianą przepisów antymobbingowych postępują. Przypominamy, że projekt ma na celu wzmocnienie ochrony pracowników przed mobbingiem, dyskryminacją oraz przemocą w pracy. Zakłada on m.in. wprowadzenie jaśniejszej definicji mobbingu oraz ujednolicenie form nękania. Kluczową zmianą jest tzw. „model racjonalnej ofiary”, który uwzględnia nie tylko subiektywne odczucia pracownika, ale także obiektywne okoliczności. Projekt przewiduje również podwyższenie minimalnej wysokości zadośćuczynienia oraz większą ochronę przed działaniami odwetowymi.

Przygotowały: r.pr. Dorota Dąbrowska-Kobus, apl. radc. Karolina Śledź